Pijn in tijden van oorlog

Wat als vijftig patiënten pijnstilling nodig hebben en er slechts medicatie is voor vijf? Wanneer tussen de gewonden je buur, collega of familielid ligt? En wanneer je als verpleegkundige zelf verlies, angst of uitputting meedraagt? Mazen Abu Qamar spreekt over pijnzorg in oorlogstijd vanuit persoonlijke ervaring. Hij is verpleegkundige en onderzoeker uit Gaza, werkte er in spoed- en intensieve zorg tijdens herhaalde conflicten en is postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen. “Pijn is lichamelijk, maar ook menselijk en moreel”, zegt Mazen.

In zijn lezing vertelt hij wat zorg betekent wanneer een gezondheidssysteem wankelt. Patiënten komen binnen met amputaties, brandwonden, meervoudige trauma’s of palliatieve noden. Tegelijk ontbreken pijnmedicatie, materiaal en handen aan het bed. Dan verschuift pijnzorg van standaardprotocol naar een ethische opdracht, midden in chaos en schaarste. Wie krijgt eerst hulp? Hoe blijf je nabij wanneer families wachten op antwoorden? Hoe draag je morele pijn wanneer iedere keuze zwaar voelt?

Mazen vertaalt zijn ervaringen naar Belgische verpleegkundigen en beleidsmakers. Hij spreekt over traumasensitieve zorg, collectief trauma en voorbereiding voordat een crisis uitbreekt. Steun van collega tot collega krijgt daarin een centrale plaats. “Ook de verpleegkundige is mens”, zegt hij. “Als verpleegkundigen zelf geen steun krijgen, hoe kunnen ze dan patiënten en families blijven helpen?”

Een lezing die begint bij Gaza en eindigt met een vraag voor onze zorgsector: hoe bereiden we ons voor op momenten waarop zorg onder hoge druk komt te staan?