Samen sterk in een veranderend wetgevend kader

De zorgsector is in beweging. Nieuwe wetgeving die ons vak toekomstbestendig moet maken , wordt volop uitgerold. Deze wetten passen binnen een grote denkoefening die NETWERK VERPLEEGKUNDE al in coronatijden opstartte. Want de verpleegkundige zorg futureproof maken en verder professionaliseren zijn twee speerpunten van de dagelijkse werking van onze beroepsorganisatie. “De uitdagingen zijn groot maar we staan er niet alleen voor. Elkaar blijven vinden is de boodschap”, zegt Ellen De Wandeler, algemeen coördinator van NETWERK VERPLEEGKUNDE.

Er bestaan 22 Vlaamse beroepsorganisaties voor verpleegkunde in Vlaanderen. De ledenaantallen binnen deze organisaties zijn zeer wisselend , en de grote variatie inwerking en aanpak brengt tegelijk een risico op versnippering met zich mee. Het opent namelijk de deur naar specialisaties die mogelijks elk op hun eigen eiland actief zijn en te weinig over muren van specialisaties en zorginstellingen heen samenwerken. “Verschillende stemmen en invalshoeken maken het niet altijd eenvoudig om ons als beroepsgroep eensgezind te tonen binnen de Algemene Unie voor Verpleegkundigen (AUVB)”, weet algemeen coördinator Ellen De Wandeler. “NETWERK VERPLEEGKUNDE slaagt hier wel in. Naast een sterke vertegenwoordiging van algemene verpleegkundigen brengen we via werkgroepen ook twintig specialisaties samen, van kinderverpleegkunde en zorg voor mensen met een handicap over wondzorg en pijn tot hoofdverpleegkundigen en directies. Er is geen enkel beleidsadvies dat uit NETWERK VERPLEEGKUNDE vertrekt zonder voorafgaand transversaal overleg met alle werkgroepen. We ondersteunen hen, vooral administratief, zodat zij autonoom hun ding kunnen doen. Door hen ruimte te geven om hun expertise optimaal te gebruiken en door hen in dialoog te brengen met elkaar, zetten we de verschillen binnen specialisaties slim in. Verbinden is diepgeworteld in onze identiteit als beroepsorganisatie. We zien onszelf als een kennisplatform maar minstens evenzeer als een ontmoetingsplaats. Verpleeg- en zorgkundigen, want sinds dit jaar bieden we ondersteuning aan de beroepsvereniging voor zorgkundigen BEFEZO, elkaar laten vinden over de grenzen van hun eigen werkcontext heen, daar draait het om.”

Bouwen aan een futureproof sector

Heel wat wetgeving is vandaag in uitrol. Denk aan het gestructureerd zorgteam, de bekwame helper, de basisverpleegkundige en ADL-zorg. Ze komen in dezelfde periode op de voorgrond. Toch zijn ze het resultaat van vele jaren lobby-, denk- en doewerk, onder meer door beroepsorganisaties. NETWERK VERPLEEGKUNDE greep de extra uitdagende jaren van coronacrisis aan om intens na te denken over de toekomst van het verpleegkundig beroep. “Veranderingen zoals deze ontstaan niet op korte termijn”, benadrukt Ellen. “Ze vragen tijd, overleg en samenwerking tussen veel verschillende actoren. Dan zijn wij als overkoepelende organisatie een belangrijke katalysator. Bovendien moeten we waakzaam blijven. Bijvoorbeeld over de implementatie van de regelgeving rond het gestructureerd zorgteam. Bepaalde principes kunnen gebruikt worden om de differentiatie tussen verpleegkundige profielen aanzienlijk af te zwakken, terwijl deze de afgelopen tien jaar zorgvuldig zijn opgebouwd door de Federale Raad voor verpleegkunde (FRV), net om duidelijkheid te scheppen over bevoegdheden, verantwoordelijkheden en de vereiste competenties. We mogen niet riskeren dat dit cruciale fundament onder de verpleegkundige zorgladder weggegraven wordt.”

Met de publicatie van nieuwe wetten start het werk voor het werkveld in het toepassen ervan. Verandering is niet eenvoudig, zelfs niet als het de sector sterker en weerbaarder maakt. Daar zijn we ons als beroepsorganisatie zeer goed van bewust. “Informatie is een belangrijk sleutelwoord tijdens deze evolutie. NETWERK VERPLEEGKUNDE zet daarvoor verschillende kanalen in, waaronder het magazine, nieuwsbrieven, opleidingen en evenementen. Ook sociale media spelen een steeds grotere rol. Voldoende kennis geeft verpleegkundigen en zorgkundigen een stem. Ze handelen hierdoor bewuster en kunnen beter inschatten wat veranderingen in de dagelijkse praktijk betekenen en mogelijk maken. Ook organisaties en werkgevers zijn trouwens gebaat bij geïnformeerde verpleegkundigen. Die staan sterker in hun schoenen en dat is voor iedereen goed, zeker voor de zorgvrager.”

Verjonging en engagement

Ledenaantallen bij verenigingen volgen algemeen een dalende trend. NETWERK VERPLEEGKUNDE merkt dat ook: het aantal leden daalt merkbaar. Maar wie zich wel aansluit, toont veel engagement. “Dat is goed nieuws”, vindt Ellen. “Leden kiezen met volle overtuiging. Ons ledenbestand verjongt en wordt actiever. Dat is veel waard. Het klassieke lidmaatschap verschuift naar leden met initiatiefzin.” Buiten het ledenbestand groeit de interesse naar opleiding en studiedagen bovendien gestaag verder. NETWERK VERPLEEGKUNDE bereikt lang niet enkel de eigen leden. Zo krijgt de beroepsorganisatie nog meer slagkracht in het versterken van het beroep.

“Een weerbare sector is een echt samen-verhaal”, klinkt het. “Daar hoort een open blik bij. We zijn trots op de diversiteit binnen ons ledenbestand en op de geëngageerde werkgroepen. Onze vereniging reikt daarom graag de hand naar andere beroepsorganisaties die een werkgroep willen oprichten binnen onze bestaande structuren. Zo startte vorig jaar de werkgroep verpleegkundigen in de huisartsenpraktijk op. Onze administratie staat met plezier klaar om hen mee op weg te zetten. Kwestie van krachten en middelen te bundelen.”

Voor starters en ervaren verpleegkundigen

NETWERK VERPLEEGKUNDE wil een organisatie zijn waar zowel ervaren verpleegkundigen als starters en studenten hun plaats vinden. “We willen ook de basisverpleegkundigen, waarvan de eerste groep in juni afstudeert, een laagdrempelige toegang geven tot ons rijke netwerk. De meerwaarde van een lidmaatschap zit zowel op het individuele als op het collectieve niveau.” Het gaat om samen leren, ervaringen delen en elkaar versterken. Daarnaast zijn er concrete ledenvoordelen, zoals onze interessante Burgerlijke Aansprakelijkheidsverzekering, juridische ondersteuning en betaalbare vormingen.

Nood aan structurele hervorming

De positieve evoluties en de concrete stappen vooruit stemmen NETWERK VERPLEEGKUNDE tevreden. De structurele uitdagingen zijn daarmee evenwel niet van de baan. Het versnipperde zorglandschap is op termijn onhoudbaar. “De manier waarop onze gezondheidszorg vandaag georganiseerd is, maakt het niet altijd evident om elke zorgvrager de best mogelijke zorg te bieden”, weet Ellen. “Dat moet anders. Een hervorming van de ziekenhuiswetgeving en de transmurale zorg dringt zich op, vanuit een langetermijnvisie en met duidelijke keuzes. Daar is politieke moed voor nodig, we hopen dat iemand hier de komende jaren actie in neemt.”

Geleidelijke evolutie of grondige hervorming: samenwerking blijft de onmisbare schakel voor een vlotte overgang. Het verbindende karakter van NETWERK VERPLEEGKUNDE biedt tegenwicht voor de verdeeldheid binnen onze beroepsgroep. De hoge werkdruk vergroot het risico op verdeeldheid verder. “Dat mogen we niet laten gebeuren. We moeten elkaar blijven vinden en vertrekken vanuit wat ons met elkaar connecteert. Alleen zo kunnen we als beroepsgroep een duidelijke en constructieve rol opnemen in het bredere zorglandschap”, besluit Ellen. “Met onze organisatie leggen we hiervoor stevige fundamenten en geven waar nodig het extra duwtje in de rug.”